+47 75 77 51 00 poassta(alfa)arran.no

Dán jagávj Bårjås le oasen.

Bårjås 2011

Sáme – dutkamobjevtas dutken
Samer – fra forskningsobjekt til forskere
 NOK 110    
Bårjås 2011A

Åvddåbáhko

Árran le måttijt jagijt diedulattajt válljim ulmutjij ietjas subttsasij tiebmán gå li dahkam vuosádusájt, tiebmáiehkedijt, lågådallamijt j.n.á. Álggoálmmukdiehtodutkaminstituhta ásadimen le akta ulmijs læhkám jut dutkam mij sámijs dagáduvvá, nav guhkás gå máhttelis, galggá álggoálmmukvuojnojs. Ij la javladum jut dåssju sáme gudi galggi dutkat sáme tiemájt, gå dát le ållu ietjá gatjálvissan. Sáhka le farra duot jut dutkam galggá vieledit dajt njuolgadusájt ja árvojt ma gávnnuji dan sebrudagán mij dutkaduvvá. Ulmutjij ietjas subttsasijn ja dutkamijn sámij vidjurij birra, le ållo mij le aktisattjat, jus ulmusj galggá åvddånbuktet histåvråjt ja sebrudakgatjálvisájt ma muttijn e sebrudagán vuojnnu, valla huoman danna gávnnuji ja ulmutja árggabiejvev vájkkudi. Tiebmán Bårjjåsin jagen 2011 le de luondulattjan, Sáme – dutkamobjevtas dutken, gå dá ulmutjij ietjas subttsasij ja då ienep diedalasj artihkkalij álggosadje le åvdep ájgij åtsådallama dutkijs ma sámij lunna li dutkam, udnásj dilláj gånnå sáme ietja dutki.

Vuostasj guovte artihkkala li girkkohærrá Olaf Holma birra, guhti Divtasvuonan bargaj 1880-jagij sinna. Vuostasj artihkkalin majt Nils Kristian Sørensen le tjállám, åvddånbuvteduvvá Holmas gåvvå dagu ietjas ájge ålmmån bájnedum dajs vidjurijs ma suohkanin lidjin. Nuppe artihkkalav le Roald E. Kristiansen tjállám. Dánna åvddånboahtá jut Holm lij ulmusj guhti ålov ájádaláj ietjas ájge birra, risstalasjvuoda ja sebrudagá birra.

Inga Karlsena artihkkal avlip válljim almodit sámegiellaj ja dárogiellaj, gå subtsas le ulmutjis guhti le válljim tjállet ietjasa mujtojt muhtem ájges ietjas mánnávuodas. Gåktu lij bajássjaddat sábmen ja liehket ållu vuolemusán sebrudagán. Suv artihkkalin åvddånboahtá tjielggasit gåktu sáme máná, valla ietjá sáme aj, vuona stáhtas giehtadaláduvvin, daj ájgij gå nasjåvnå politihkka lij jut nasjåvnån galgaj liehket dåssju akta álmmuk aktisasj histåvråjn.

Marit Myrvoll, guhti iehtja le sábme ja antropologa le válljim tjállet ietjas åtsådallamij birra gå bådij ådå sáme guovlluj ietjas dutkambargov dagátjit åsko ja álmmukdijdastallamij birra. Sån åvddånbuktá ietjas åtsådallamijt makkár dilijda ulmusj máhttá boahtet unna bájkátjin, sábmen ja dutken. Suv artihkkala sisadnon li oase dajs válljimijs ja juorijs ma dutkáj båhti tjoavdátjit gå barggá smávva bájken.

Kirsti Suongir tjállá ietjas iesjdåbdo mannulagás, mij álggá 1960-jagij ma∫∫egietjen Hábmerin, ja suv bajássjaddamin etnihkalasj rivggon, vijddábut Dednuj gånnå bargov oattjoj ja sáme kultuvrajn æjvvalij masi suv boadnjásj gulluj, ja makkár båhtusa dassta sunji båhtin. Sån nannusit berustahttjáj guovtekultuvralasj mánájgárddáj ja skåvllåj ietjas mánáj hárráj. Dát barggo dahká nav vaj ietjas tjiegadum sámeduogátjav gávnná, ja gávnna allasis sajev sámesebrudagán ållu ietjá láhkáj gå etnihkalasj rivggon. Suv mannuláhka ja åtsådallama li åtsådallama ma moaddásijda gulluji gudi li dåbmarisát mastadum vuona sebrudahkaj, sæmmi åtsådallamij milta buojkulvissaj majt Inga Karlsen tjállá ietjas artihkkalin. Åvddåbielgåvvå le gábmagijs ma gávnnujin Kirstia mánnávuoda sijdan. Mælggadav oarbbena jáhkkin dá dujska gábmaga lidjin.

Elina Anita Sivertsen åvddånbuktá ietjas subttsasav ietjas åtsådallamij sábmen liehket universitehta birrusin, ja aj mij dáhpáduvvá gå vállji dutkat tiemájt sámij vidjurij birra. Ulmutjij li iehtjádijs vuorddemusá guoddet gájkka sáme árbev oalgen, ja eksáma bále lij sujna dåbddon ittjij galga dåssju ietjas eksámav bælostit, valla aj ålles sáme sebrudagáv masi iesj gulluj. Artihkkalin bajet sån objektivitehtav gatjálvissan ja dav gå objektivitehtta vuordeduvvá dutkes. Dágástallama objektivitehta ja bieledisvuoda birra sjaddá moaddásijda guovdátjin, gå sån sábmen vállji sáme sebrudagá birra dutkat. Suv åtsådallama sáme masterstudænntan liehket sáme tiemáj, li åtsådallama majt moattes sáme studentajs ja dutkijs máhtti dåbddåt.

Åsa Nordin Jonsson, tjállá ietjas artihkkalin sáme njuolgadusá ja árvo e dárbaha liehket sæmmi lágátja gå ma gávnnuji akademijan/dutkamværáldin ja makkár båhtusijt dá máhtti vaddet álggoálmmukdutkijda. Etihkka, álggoálmmukparadigma ja dekoloniserimprosessa li guovdásj buojkuldagá Nordina artihkkalin. Sån åvddånbuktá jut etihkka boahtá njuolgadusájs ja árvojs ma sebrudagán gávnnuji, mij vas sihtá javllat duot mij le etihkalasj duolla, le sierra kultuvras kultuvrraj. Suv båhtusin le jut ulmmen álggoálmmukparadigman le jut galggá ållestuhttet doajmme diedaparadigmav. Ártihkkalis boahtá åvddån mij dáhpáduvvá sáme dutkamværáldin, le stuorra oassen sæmmi gå aktisasj álggoálmmukværáldin, danen majna moattes sámij dutkijs rahtji, aktijt sijáv ietjá álggoálmmukdutkij væráldav miehtáj.

Oddmund Andersen, vállji vehi ådåláhkáj tjállet sáme kulturárbe birra julevsáme guovlon. Sån åvddånbuktá dáv giela, gápte, sáme namáj j.n.v. báktu. Suv artihkal vuoset ulmusj máhttá diehtemáhtek avtalágásjvuoges guovlojt gåvvå gå bajet vissa åvddåmerkajt tjielggasappojt gå nuppijt. Buojkulvissan de julevsáme guovlon gávnnuji divtasvuon/julevja jiellevárgápte, majt moaddása e ájádalá, ájnnat ájádalli divtasvuon/julevgáptev ienebut guovlluj gullumin. Artihkkalin åvddånboahtá man ájnas sáme kulturmáhtudahka le dutkijda gå artihkkalijt tjálli.

Dán jagásj Bårjjåsijn le álggon tjállegoahtet ulmutjij ietjas subttsasijt ma aj boahtte Bårjjåsijn sjaddi boahtet. Mij ávttjip duv ietjat histåvråv subtsastit. Árran le 2011 jages akta gudás museajs Vuonan gudi li BRUDD-værmádagán ma∫en. Værmádagá ulmmen le tjalmostahttet dav mij ij vuojnnu, nannit dav mij le rassje, bajedit dav mij le iebdeduvvam. Åvddånbuktet sáme árggabiejvev ja sámij åtsådallamijt vaj oassen sjaddi doajmme histåvrån ja sebrudakåvddånahttemin, juoga mij vuojnnu ja sajenissaj boahtá. Doajvvop 2011-jage Bårjås buktá buorre låhkåmav låhkkåj ja vaj oadtju juo∫ga birra ájádallat.

Åsa Nordin Jonsson, dåjmadiddje 

Language Sami - SamiskLanguage Norsk - Norwegian

Webshop

8270 Ájluokta/Drag
Tlf: +47 75 77 51 00
Faks: +47 75 77 51 01
E-post: poassta(alfa)arran.no